Niedawne przyjmowanie kilku gestagenów w dawkach antykoncepcyjnych wiąże się z podwyższonym ryzykiem oponiaka, przy czym najwyraźniejszą zależność odnotowano dla iniekcyjnego medroksyprogesteronu. Tak wynika z zagnieżdżonego badania kliniczno-kontrolnego przeprowadzonego przez Duński Urząd ds. Leków na podstawie ogólnokrajowych rejestrów obejmujących około 3 milionów kobiet w wieku 15–59 lat, śledzonych w latach 2000–2024. Analizę zbudowano na 1473 przypadkach oponiaka i 14 717 dobranych kontrolach, o medianie wieku 48 lat.1
Zdecydowanie najwyższe ryzyko autorzy powiązali z iniekcyjnym medroksyprogesteronem (iloraz szans OR 4,55, 95% CI 2,19–9,45). Wśród tabletek zawierających wyłącznie gestagen sygnał dotyczył dezogestrelu (OR 1,73, 95% CI 1,17–2,56), natomiast dla noretysteronu zależności nie potwierdzono. W przypadku wewnątrzmacicznych systemów z lewonorgestrelem ryzyko rosło przy wersji wysokodawkowej (OR 1,58, 95% CI 1,28–1,94), a dla niskodawkowej pozostawało nieistotne. Najsilniejsze powiązanie obserwowano dla stosowania w ostatnim roku.
Dla dwuskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych oszacowania różniły się między poszczególnymi gestagenami:
| Gestagen w tabletce dwuskładnikowej | Iloraz szans (95% CI) |
|---|---|
| dezogestrel | 1,66 (1,31–2,10) |
| cyproteron | 1,61 (1,00–2,59) |
| drospirenon | 1,58 (1,05–2,37) |
| gestoden | 1,44 (1,17–1,77) |
| lewonorgestrel | 1,40 (1,12–1,76) |
| noretysteron | 1,38 (0,77–2,47) – nieistotny |
| norgestymat | 1,04 (0,70–1,54) – nieistotny |
W ogólnokrajowym rejestrze duńskim niedawne stosowanie cyproteronu, dezogestrelu, drospirenonu, gestodenu, lewonorgestrelu, iniekcyjnego medroksyprogesteronu oraz wysokodawkowej wkładki z lewonorgestrelem wiązało się z wyższym ryzykiem oponiaka. Dla norgestymatu i niskodawkowej wkładki z lewonorgestrelem wzrostu nie wykazano.
Oponiak pozostaje znanym działaniem niepożądanym gestagenów w dużych dawkach, a nowe dane rozszerzają tę obserwację na dawki antykoncepcyjne. Autorzy podkreślają, że jest to badanie obserwacyjne, więc ilorazy szans opisują zależność, a nie związek przyczynowy, a bezwzględne ryzyko pozostaje niskie, bo oponiak jest nowotworem rzadkim. Wyniki wskazują raczej na potrzebę świadomości niż na rutynową zmianę stosowanych metod – autorzy uznają je za istotną informację dla pacjentek i lekarzy przepisujących antykoncepcję.
Źródła
- Hasselblad Lundstrøm N, Hjorslev Knudgaard M, Skaarup Pedersen M, Schougaard Christiansen ML, Wessel Skovlund C. Contraceptive Progestogens and Incident Meningioma. JAMA Netw Open. 2026 Jul 1;9(7):e2622603. doi:10.1001/jamanetworkopen.2026.22603. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2026.22603 ↩
