Mebeweryna

Muskulotropowy lek rozkurczowy (spazmolityk) działający bezpośrednio na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, stosowany w zespole jelita drażliwego i bólach brzucha o charakterze skurczowym. Zaliczany do grupy syntetycznych leków przeciwcholinergicznych, ale w zalecanych dawkach nie wywołuje typowych działań antycholinergicznych. Dostępny bez recepty (tabletki 135 mg, Duspatalin Gastro) oraz na receptę (kapsułki 200 mg o przedłużonym lub zmodyfikowanym uwalnianiu, Duspatalin retard i Mebelin), wyłącznie w preparatach jednoskładnikowych.

Działanie mebeweryny

Mebeweryna jest spazmolitykiem muskulotropowym, czyli działa bezpośrednio na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, rozkurczając je i normalizując pracę jelit, bez zaburzania ich prawidłowej motoryki. Dzięki temu znosi bolesne skurcze, ale nie prowadzi do trwałego zwiotczenia jelita (hipotonii).

Choć formalnie zalicza się ją do syntetycznych leków przeciwcholinergicznych, w zalecanych dawkach nie powoduje typowych dla tej grupy działań atropinopodobnych, takich jak suchość w jamie ustnej, zaburzenia opróżniania pęcherza, zaburzenia widzenia czy zaparcia. To odróżnia ją od klasycznych leków antycholinergicznych i tłumaczy dobrą tolerancję.

Farmakologia

Mebeweryna jest spazmolitykiem muskulotropowym, który działa bezpośrednio na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, bez zaburzania prawidłowej motoryki jelit. Dokładny mechanizm działania nie jest znany, jednak jest złożony i składają się na niego zmniejszenie przepuszczalności kanałów jonowych, blokada wychwytu zwrotnego noradrenaliny, miejscowe działanie znieczulające oraz zmiany wchłaniania wody. Poprzez te mechanizmy mebeweryna działa rozkurczowo, prowadząc do normalizacji motoryki jelit, bez powodowania trwałego rozkurczu (hipotonii) komórek mięśni gładkich, przez co ogólnoustrojowe działania niepożądane typowe dla leków antycholinergicznych nie występują¹. W zalecanych dawkach mebeweryna nie powoduje działań podobnych do atropiny ani działań antycholinergicznych, takich jak suchość w jamie ustnej, zaburzenia opróżniania pęcherza, zaburzenia widzenia lub zaparcia².

Skuteczność kliniczną i bezpieczeństwo różnych postaci mebeweryny oceniono u ponad 1500 pacjentów, obserwując znaczne złagodzenie głównych objawów zespołu jelita drażliwego, w tym bólów brzucha i zaburzeń konsystencji stolca¹.

Farmakokinetyka

Po podaniu doustnym mebeweryna jest szybko i całkowicie wchłaniana. Nie jest wydalana z organizmu w postaci czynnej, lecz podlega całkowitemu metabolizmowi – jest rozkładana głównie przez esterazy, które rozszczepiają wiązania estrowe do kwasu weratrowego i alkoholu mebeweryny, a głównym metabolitem w osoczu jest demetylowany kwas karboksylowy (DMAC)¹. Ponieważ substancja czynna jest szybko i całkowicie metabolizowana, parametry farmakokinetyczne odnoszą się do metabolitu DMAC, a nie do samej mebeweryny.

Wartości tych parametrów zależą od postaci. Dla tabletek 135 mg (Duspatalin Gastro) okres półtrwania (t_½) DMAC wynosi 2,45 godziny, a po podaniu wielokrotnym stężenie maksymalne (C_max) DMAC wynosi 1670 ng/ml przy t_max równym 1 godzinie³. Dla kapsułek 200 mg o przedłużonym uwalnianiu (Duspatalin retard, Mebelin) okres półtrwania DMAC wynosi 5,77 godziny, stężenie maksymalne DMAC 804 ng/ml przy t_max około 3 godzin, a względna biodostępność kapsułek o przedłużonym uwalnianiu jest optymalna przy średnim stosunku 97%^1,2.

Mebeweryna nie kumuluje się w znaczącym stopniu po podaniu wielokrotnym. Eliminacja polega na niemal całkowitym wydalaniu metabolitów z moczem – kwas weratrowy jest wydalany z moczem, a alkohol mebeweryny częściowo jako odpowiadający mu kwas karboksylowy (MAC), a częściowo jako demetylowany kwas karboksylowy (DMAC)¹.

Wskazania leków z mebeweryną

Wszystkie preparaty mebeweryny stosuje się objawowo w dolegliwościach związanych ze skurczami mięśni gładkich przewodu pokarmowego, jednak zakres wskazań i grupa wiekowa różnią się w zależności od postaci i kategorii dostępności.

Preparat bez recepty (Duspatalin Gastro, tabletki 135 mg) przeznaczony jest do objawowego leczenia bólu brzucha lub dyskomfortu w jamie brzusznej (np. wzdęcia, uczucie rozpierania), którym mogą towarzyszyć zaburzenia rytmu wypróżnień i zmiany konsystencji stolca, w tym biegunka i (lub) zaparcie, spowodowanych nieprawidłową pracą przewodu pokarmowego. Lek stosuje się u dorosłych i dzieci powyżej 10 lat, nie dłużej niż 5 dni bez porady lekarza³.

Preparaty na receptę przeznaczone są do leczenia zespołu jelita drażliwego. Duspatalin retard (kapsułki 200 mg) jest wskazany w objawowym leczeniu bólów brzucha wywołanych kurczem mięśni gładkich jelit oraz zaburzeń czynnościowych jelit związanych z zespołem jelita drażliwego, u dorosłych i dzieci powyżej 10 lat¹. Mebelin (kapsułki 200 mg) jest wskazany w objawowym leczeniu zespołu jelita drażliwego u pacjentów dorosłych².

Dawkowanie mebeweryny

Grupa / postać	Dawka jednorazowa (z odstępem)	Maksymalnie na dobę
Dorośli i dzieci >10 lat – tabletki 135 mg (Duspatalin Gastro)	135 mg trzy razy na dobę, 20 minut przed posiłkiem	405 mg
Dorośli i dzieci >10 lat – kapsułki 200 mg (Duspatalin retard)	200 mg dwa razy na dobę (rano i wieczorem)	400 mg
Dorośli – kapsułki 200 mg (Mebelin)	200 mg dwa razy na dobę (rano i wieczorem)	400 mg
Dzieci w wieku 10 lat i poniżej	nie stosować	–

Tabletki Duspatalin Gastro należy połknąć i popić odpowiednią ilością wody (przynajmniej 100 ml) na 20 minut przed posiłkiem, bez rozgryzania z powodu nieprzyjemnego smaku³.

Kapsułki Duspatalin retard i Mebelin należy połykać, popijając odpowiednią ilością wody (przynajmniej 100 ml), bez rozgryzania ze względu na otoczkę zapewniającą przedłużone uwalnianie². Dla kapsułek nie ma ograniczeń dotyczących czasu stosowania¹.

W przypadku pominięcia dawki należy przyjąć kolejną dawkę o wyznaczonej porze i nie stosować dawki podwójnej w celu uzupełnienia pominiętej³.

Istotne przeciwwskazania do stosowania mebeweryny

Porażenna niedrożność jelit

Mebeweryna w postaci kapsułek Mebelin jest przeciwwskazana u pacjentów z porażenną niedrożnością jelit².

Środki ostrożności przy wydawaniu mebeweryny

Objawy alarmowe wymagające konsultacji z lekarzem

Przed wydaniem preparatu bez recepty warto zwrócić uwagę na objawy, które wymagają wcześniejszego omówienia z lekarzem. Charakterystyka Duspatalin Gastro wymienia tu wiek powyżej 40 lat, rozpoznany w rodzinie nowotwór jelita grubego, celiakię lub chorobę zapalną jelita grubego, nocne bóle brzucha, krew w kale, nudności lub wymioty, utratę apetytu lub nieoczekiwany spadek masy ciała, bladość i zmęczenie (anemię), ciężkie zaparcie, gorączkę, niedawną podróż zagraniczną lub przyjmowanie antybiotyku, trudność lub ból przy oddawaniu moczu, nieprawidłowe krwawienie z pochwy lub upławy oraz ciążę bądź jej podejrzenie³.

Ograniczenie czasu stosowania preparatu bez recepty

Preparatu Duspatalin Gastro nie należy stosować dłużej niż 5 dni bez porady lekarza, a jeśli objawy nie ustąpiły po 5 dniach lub się nasiliły, pacjent powinien skonsultować się z lekarzem³.

Substancje pomocnicze – laktoza i sacharoza

Duspatalin Gastro zawiera laktozę i sacharozę, dlatego nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy lub fruktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp), niedoborem sacharazy-izomaltazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy³. Mebelin zawiera sacharozę, więc nie powinni go przyjmować pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy².

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Nie prowadzono badań oceniających wpływ mebeweryny na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, jednak profil farmakodynamiczny i farmakokinetyczny oraz doświadczenie po wprowadzeniu do obrotu wskazują, że lek nie ma wpływu lub wpływ jest nieistotny^3,2.

Interakcje mebeweryny

Nie przeprowadzono badań dotyczących interakcji mebeweryny z innymi lekami, z wyjątkiem interakcji z alkoholem, a charakterystyka Mebelin podaje wprost, że interakcje mebeweryny nie są znane².

Alkohol (etanol) + mebeweryna

Badania in vitro i in vivo wykazały brak interakcji pomiędzy mebeweryną a etanolem^3,1.

Działania niepożądane mebeweryny

⚠ Reakcje nadwrażliwości

Po wprowadzeniu preparatów mebeweryny do obrotu odnotowano głównie reakcje nadwrażliwości, które nie ograniczały się do skóry. W obrębie skóry i tkanki podskórnej zgłaszano pokrzywkę, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy i wysypkę, a w obrębie układu immunologicznego nadwrażliwość, w tym reakcje anafilaktyczne. Wszystkie te działania mają nieznaną częstość (), ponieważ na podstawie dostępnych danych nie można jej określić^3,1,2.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a mebeweryna

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych brak jest wystarczających danych dotyczących stosowania mebeweryny u kobiet w ciąży, a badania na zwierzętach są niewystarczające w odniesieniu do działania szkodliwego na reprodukcję, dlatego nie zaleca się stosowania mebeweryny w okresie ciąży^1,2.

Karmienie piersią a mebeweryna

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych nie wiadomo, czy mebeweryna lub jej metabolity przenikają do mleka kobiet karmiących piersią, a badań na zwierzętach dotyczących przenikania mebeweryny do mleka nie wykonano, dlatego mebeweryny nie należy stosować w czasie karmienia piersią^3,2.

Produkty handlowe z mebeweryną

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Duspatalin Gastro	tabletki 135 mg	OTC
Duspatalin retard	kapsułki o przedłużonym uwalnianiu 200 mg	Rp
Mebelin	kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde 200 mg	Rp