Test na raka przełyku w brytyjskich aptekach. Farmaceuta pobiera komórki gąbką na nitce, 25 z 79 osób skierowano na gastroskopię

W pięciu aptekach w środkowej Anglii ruszył finansowany przez NHS pilotaż testu wykrywającego zmiany w przełyku u osób z utrzymującą się zgagą. Zgłosić się mogą osoby powyżej 45. roku życia z utrzymującą się zgagą lub refluksem żołądkowym, a zapisy prowadzone są do marca 2027 roku. Program finansuje NHS Cancer Programme, a o starcie poinformowała regionalna rada NHS Nottingham and Nottinghamshire¹.

Test nazywa się EndoSign i jest kapsułką z gąbką na nitce. Przebieg badania w aptece jest następujący:

• pacjent połyka niewielką kapsułkę przyczepioną do mocnej, cienkiej nitki
• po kilku minutach w żołądku kapsułka rozpuszcza się i uwalnia małą gąbkę
• farmaceuta delikatnie wyciąga gąbkę, a ta po drodze pobiera komórki z przełyku
• komórki są wysyłane do badania
• na gastroskopię pacjent kierowany jest tylko wtedy, gdy wynik wymaga dalszej diagnostyki

Skala pilotażu jest na razie niewielka i warto to czytać dosłownie: przebadano 79 osób, z których 25 skierowano na gastroskopię. To liczba skierowań, a nie rozpoznań – komunikat nie podaje, u ilu osób wykryto zmiany przedrakowe albo raka, ani jakiej dokładności testu się spodziewano. Badanie prowadzą dwie apteki sieci Boots (w Nottingham i Derby), jedna apteka Well Pharmacy w Mansfield oraz dwie apteki niezależne, w Mansfield Woodhouse i Kirkby-in-Ashfield.

W Polsce takiej usługi aptecznej nie ma, choć farmaceuta spotyka dokładnie tę grupę pacjentów przy pierwszym stole: osoby z nawracającą zgagą, kupujące bez recepty inhibitor pompy protonowej albo lek zobojętniający. Różnica jest w tym, co dzieje się dalej – w opisanym pilotażu apteka jest miejscem pobrania materiału i punktem wejścia do diagnostyki onkologicznej, a nie tylko miejscem, z którego pacjent dostaje odesłanie do lekarza. O brytyjskich usługach aptecznych mierzonych liczbą konsultacji pisaliśmy przy walijskiej usłudze drobnych dolegliwości.