Leki zwiększające ryzyko upadków nasilają kolejne upadki i złamania u seniorów

Upadek u osoby starszej, który wymagał pomocy medycznej, wielokrotnie zwiększa ryzyko kolejnego upadku i złamania w ciągu następnych dwóch lat – a gdy pacjent przyjmuje jednocześnie leki zwiększające ryzyko upadków (tzw. FRIDs, falls-risk-increasing drugs), efekt jest jeszcze silniejszy. To wnioski z analizy 1717 uczestników irlandzkiego badania kohortowego The Irish Longitudinal Study on Ageing (TILDA), w wieku 70 lat i więcej¹.

Wśród badanych 14 proc. zgłosiło na początku obserwacji upadek wymagający pomocy medycznej, a 38 proc. przyjmowało co najmniej jeden lek z grupy FRIDs – zidentyfikowany narzędziem STOPPFall, czyli listą leków uznanych za zwiększające ryzyko upadków (m.in. część leków nasennych, przeciwdepresyjnych i przeciwnadciśnieniowych). W kolejnych dwóch latach obserwacji sam upadek wymagający pomocy medycznej wiązał się z istotnie większym ryzykiem czterech punktów końcowych:

• kolejnego upadku – iloraz szans (OR) 2,65
• upadku wymagającego ponownie pomocy medycznej – OR 3,82
• wizyty na izbie przyjęć z powodu upadku – OR 2,93
• złamania – OR 2,46

Wszystkie powyższe zależności były istotne statystycznie (p < 0,01). Gdy do przebytego upadku dochodziło jeszcze przyjmowanie leków z grupy FRIDs, iloraz szans rósł do zakresu 3,77–4,36 we wszystkich analizowanych punktach końcowych – połączenie obu czynników działało silniej niż każdy z osobna.

Autorzy podkreślają, że upadek wymagający pomocy medycznej powinien skłaniać do przeglądu lekowego w ramach kompleksowej oceny geriatrycznej, ze szczególnym uwzględnieniem leków z listy FRIDs. O roli farmaceuty w ograniczaniu polipragmazji u seniorów pisaliśmy już przy okazji badania nad przeglądem lekowym prowadzonym przez przeszkolonego farmaceutę.