Przy dobrej podaży wapnia suplement nie poprawił efektu leków na osteoporozę. Znaczenie miała podaż białka

U kobiet po menopauzie, które dostarczają wystarczająco dużo wapnia z diety, dołożenie suplementu wapnia nie poprawiło odpowiedzi kości na leczenie osteoporozy. Znaczenie miała natomiast podaż białka: przy spożyciu poniżej 0,8 g na kilogram masy ciała na dobę efekt leków antyresorpcyjnych był słabszy. Tak wynika z obserwacyjnego badania podłużnego opublikowanego w Osteoporosis International.¹

Analiza objęła 586 kobiet z genewskiej kohorty Geneva Retirees Cohort, w wieku 67 lat (mediana), obserwowanych przez 3,5 roku (mediana). W tej grupie 101 kobiet stosowało menopauzalną terapię hormonalną, 67 – leki antyresorpcyjne (bisfosfoniany, denosumab albo raloksyfen), a 418 nie przyjmowało żadnego leku na osteoporozę. Gęstość mineralną, wytrzymałość i budowę bliższego końca kości udowej oceniano co roku densytometrią DXA w wariancie 2D/3D oraz metodą elementów skończonych. Spożycie wapnia i białka zbierano zwalidowanym kwestionariuszem częstości spożycia.

Badana grupa była dobrze zaopatrzona w wapń, co jest kluczem do odczytania wyniku:

• łączna podaż wapnia (dieta i suplementy) wynosiła 1503 mg na dobę,
• 71 procent kobiet osiągało zalecane co najmniej 1200 mg na dobę,
• 51 procent przyjmowało suplement wapnia, a 70 procent witaminę D.

W tej populacji ani wysokość całkowitej podaży wapnia (powyżej albo poniżej 1200 mg na dobę), ani samo przyjmowanie suplementu nie wpływały na zmiany w kości. Leczenie hormonalne i antyresorpcyjne spowalniało utratę masy kostnej w porównaniu z brakiem leczenia: gęstość mineralna bliższego końca kości udowej zmieniała się o −0,3 procent rocznie przy terapii hormonalnej i o +0,1 procent przy lekach antyresorpcyjnych, wobec −0,7 procent bez leczenia. Wytrzymałość kości spadała wolniej w obu leczonych grupach, ale wobec braku leczenia różnica była istotna tylko przy lekach antyresorpcyjnych, a przy terapii hormonalnej pozostała na poziomie tendencji. Suplement wapnia niczego do tego nie dokładał.

Obraz zmienia się dopiero przy niedoborach. U kobiet, które dostarczały wapnia mniej niż 800 mg na dobę i nie przyjmowały suplementu, nie stwierdzono różnicy w zmianach gęstości mineralnej ani wytrzymałości kości między leczonymi a nieleczonymi, czyli korzyść z leku nie była w tej podgrupie widoczna. Osobno wypadła podaż białka, sprawdzona w samej grupie leczonej lekami antyresorpcyjnymi. U kobiet spożywających go poniżej 0,8 g na kilogram masy ciała na dobę efekt leku był słabszy niż u kobiet z tej samej grupy leczenia, ale z odpowiednią podażą białka, z mniejszą poprawą gęstości mineralnej kości beleczkowej i wytrzymałości bliższego końca kości udowej. Różnica między tymi dwiema podgrupami leczonych była istotna statystycznie dla obu parametrów.

Wnioski autorów są zawężone do kobiet z odpowiednią podażą wapnia i w tej grupie podważają rutynowe dokładanie suplementu wapnia do leku na osteoporozę, a nie sam sens suplementacji. Ograniczenia są wyraźne: to badanie obserwacyjne, nie interwencyjne, a grupa przyjmująca leki antyresorpcyjne liczyła 67 osób, więc analizy w podgrupach opierają się na niewielkiej liczbie kobiet. Polskie zalecenia dotyczące rozpoznawania i leczenia osteoporozy omawiamy w osobnym opracowaniu wytycznych, a różnice między preparatami wapnia w opracowaniu o tym, które sole wapnia są najlepiej przyswajalne. Badanie zarejestrowano jako GERICO pod numerem ISRCTN11865958.