GIF skierował 17 zawiadomień do organów ścigania w sprawie preparatów odchudzających z internetu

Od 2023 r. Główny Inspektorat Farmaceutyczny skierował 17 zawiadomień do organów ścigania w sprawach nielegalnych preparatów oferowanych w internecie jako „odchudzające”, a w pięciu przypadkach odmowy wszczęcia śledztwa lub dochodzenia wniósł zażalenia. Podaje to Ministerstwo Zdrowia w piśmie podpisanym 29 lipca 2026 r. przez podsekretarz stanu Katarzynę Kacperczyk (znak PLPR.050.39.2026.MP).¹ To odpowiedź na interpelację Pani Poseł Joanny Wichy o internetowej sprzedaży nieprzebadanych substancji imitujących leki stosowane w leczeniu otyłości.²

Najwięcej mówi o skali problemu to, gdzie kończą się kompetencje inspekcji farmaceutycznej. Państwowa Inspekcja Farmaceutyczna nadzoruje legalny obrót produktami leczniczymi, czyli działalność wytwórców, importerów, hurtowni i aptek. Czynności wobec podmiotów działających poza legalnym łańcuchem dystrybucji, w szczególności przeszukanie czy zabezpieczenie substancji, pozostają poza właściwością organu, a Główny Inspektor Farmaceutyczny nie ma kompetencji do blokowania stron internetowych. Informacje wskazujące na podejrzenie przestępstwa inspekcja przekazuje Policji i prokuraturze.

Z pisma wynika też, jak wygląda dotychczasowy nadzór nad reklamą takich preparatów:

• w latach 2024–2026 inspekcja prowadziła czynności nadzorcze i postępowania administracyjne wobec czterech podmiotów, które reklamowały albo reklamowały i sprzedawały w internecie preparaty przedstawiane jako odpowiedniki leków stosowanych w leczeniu otyłości
• jedno postępowanie zakończyło się decyzją nakazującą zaprzestanie reklamy niezgodnej z Prawem farmaceutycznym
• w pozostałych sprawach nie było podstaw do wszczęcia postępowania, między innymi dlatego że reklama została wycofana albo nie udało się ustalić podmiotu odpowiedzialnego za jej prowadzenie

Resort podkreśla, że opisanie produktu jako przeznaczonego „wyłącznie do badań” albo jako „odczynnika chemicznego” nie wyłącza automatycznie działań organów. Jeżeli sposób prezentowania produktu albo przekaz marketingowy przypisuje mu właściwości charakterystyczne dla produktu leczniczego lub sugeruje stosowanie w celach zdrowotnych, sprawa może być oceniana na gruncie przepisów o reklamie produktów leczniczych. Samo przypisywanie wprowadzanemu do obrotu produktowi właściwości produktu leczniczego, gdy nie spełnia on ustawowych wymogów, jest czynem zabronionym zagrożonym karą grzywny (art. 130 Prawa farmaceutycznego).

Ryzyko takich produktów ministerstwo opisuje jako brak kontroli nad składem, dawkowaniem i jakością, co może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, interakcji z innymi przyjmowanymi lekami oraz opóźnienia właściwej diagnostyki i leczenia.

Poza postępowaniami resort wymienia działania organizacyjne: w Głównym Inspektoracie Farmaceutycznym utworzono stanowisko koordynujące współpracę z organami ścigania, a Główny Inspektor Farmaceutyczny zawarł porozumienia z Głównym Inspektorem Sanitarnym, Prezesem Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych oraz Rzecznikiem Praw Pacjenta. Wspólnie z Głównym Inspektorem Sanitarnym inspekcja opublikowała ostrzeżenie publiczne o nielegalnym obrocie syntetycznymi peptydami oferowanymi jako odczynniki chemiczne lub do badań, a osobne wspólne ostrzeżenie inspekcji i Prezesa URPL dotyczyło sfałszowanych leków stosowanych w cukrzycy i chorobie otyłościowej. Prowadzona jest również kampania „Nie okradaj się ze zdrowia. Fałszywe leki to prawdziwe zagrożenie”, realizowana wspólnie przez Ministerstwo Zdrowia, Główny Inspektorat Farmaceutyczny, Komendę Główną Policji i Polską Agencję Antydopingową. Przed kupowaniem analogów GLP-1 poza apteką ostrzegały niedawno także komitety doradcze WHO, o czym pisaliśmy w tekście o samoleczeniu produktami z niezweryfikowanych źródeł, a o zatrzymaniach za wytwarzanie i sprzedaż podrobionych leków w relacji o sprawie prowadzonej przez CBZC.