Wodorotlenek glinu

Wodorotlenek glinu to substancja czynna, którą Farmakopea Polska XIII opisuje pod tytułem Aluminii oxidum hydricum, czyli glinu tlenek uwodniony¹. Wykaz dawek wiąże z nim dwie drogi podania i dla każdej inne działanie, zewnętrznie ściągające w pudrach, doustnie zobojętniające i wiążące fosforany². Osobną monografię ma Aluminii hydroxidum hydricum ad adsorptionem, glinu wodorotlenek uwodniony do adsorpcji, który jest koloidalnym żelem, a nie proszkiem³.

Charakterystyka wodorotlenku glinu

Jak nazywa się wodorotlenek glinu w Farmakopei i na recepcie?

Nazwa łacińska monografii to Aluminii oxidum hydricum, polska glinu tlenek uwodniony, a angielska Aluminium oxide, hydrated¹. Pod tą samą nazwą łacińską surowiec występuje w Wykazie dawek². Na receptach i w piśmiennictwie recepturowym utrzymuje się natomiast nazwa wodorotlenek glinu, więc ta sama substancja bywa zapisana dwojako. Odpowiedniki nazw z recept i receptariuszy zbiera wykaz synonimów recepturowych.

Jak wygląda wodorotlenek glinu i w czym się rozpuszcza?

Monografia opisuje surowiec jako biały lub prawie biały, bezpostaciowy proszek, a jego rozpuszczalność podaje terminami jakościowymi¹.

Z tego układu wynika sposób pracy z surowcem przy stole. W wodzie i w podłożach o odczynie obojętnym wodorotlenek glinu pozostaje zawiesiną, a do roztworu przechodzi dopiero w środowisku wyraźnie kwaśnym albo wyraźnie zasadowym. Ta sama właściwość rozstrzyga o jego niezgodnościach recepturowych.

Zastosowanie wodorotlenku glinu w recepturze

Do czego służy wodorotlenek glinu w preparatach zewnętrznych i doustnych?

Wykaz dawek przypisuje surowcowi dwa działania, każde związane z inną drogą podania². Zewnętrznie wodorotlenek glinu wchodzi do pudrów i działa ściągająco. Doustnie działa zobojętniająco przy nadkwasocie oraz wiąże fosforany.

Dla podania zewnętrznego wykaz wskazuje samą postać leku, puder, wraz z działaniem ściągającym². Stężenie surowca w pudrze rozstrzyga zatem przepis na recepcie, a do przeliczenia zapisu procentowego na naważkę służy przelicznik stężeń.

Stężenia i dawki maksymalne wodorotlenku glinu

Dla podania doustnego Wykaz dawek Farmakopei Polskiej XIII podaje komplet czterech wartości².

Wartości z wykazu przyjęto dla mężczyzny w wieku od 20 do 40 lat o masie ciała do 70 kg, bez chorób towarzyszących⁴. Dotyczą więc dorosłego i przeliczeń pediatrycznych nie wolno z nich wyprowadzać.

Gdy ze składu i sposobu użycia podanego na recepcie wynika przekroczenie dawki maksymalnej, a wystawiający nie uczynił adnotacji o konieczności zastosowania dawki ze składu leku, osoba sporządzająca lek recepturowy zmniejsza ilość surowca do wielkości określonej przez dawkę maksymalną⁴. Lek z dawką przekroczoną i nieoznaczoną wykonuje się wyłącznie po udokumentowanym porozumieniu z osobą, która receptę wystawiła⁴.

Wodorotlenek glinu nie występuje w Wykazie A, Wykazie B ani Wykazie N⁵. Pełne zestawienia portal publikuje osobno jako wykaz A, wykaz N i wykaz P.

Niezgodności recepturowe wodorotlenku glinu

• Substancje o odczynie kwaśnym. Wodorotlenek glinu rozpuszcza się w rozcieńczonych kwasach nieorganicznych¹, a zobojętnianie kwasu jest działaniem, które przypisuje mu Wykaz dawek². W preparacie z kwaśnym składnikiem surowiec reaguje i przestaje być zawieszonym proszkiem.
• Mocne zasady. Surowiec rozpuszcza się także w roztworach wodorotlenków litowców¹, czyli w roztworach mocnych zasad, na przykład wodorotlenku sodu. Silnie zasadowy odczyn preparatu znosi więc postać zawiesiny tak samo jak odczyn kwaśny.
• Sole kwasu fosforowego. Wiązanie fosforanów jest jednym z dwóch działań, które Wykaz dawek przypisuje wodorotlenkowi glinu podanemu doustnie².

Niezgodnością nie jest sam brak rozpuszczania się w wodzie. To właśnie na nim opierają się obie postacie przewidziane przez wykaz, puder i preparat doustny², w których surowiec pracuje jako faza rozproszona, a nie rozpuszczona.

Pary surowców, które w jednym przepisie reagują ze sobą, zestawia analizator niezgodności recepturowych.

Przechowywanie i trwałość wodorotlenku glinu

Farmakopea nakazuje przechowywać surowiec w hermetycznym pojemniku, w temperaturze nie wyższej niż 30 °C⁶.

Surowce dopuszczone do obrotu

W rejestrze surowców farmaceutycznych dopuszczonych do obrotu w Polsce nie figuruje wodorotlenek glinu ani żaden inny związek glinu⁷. Preparatu z tym surowcem nie da się więc sporządzić z surowca zarejestrowanego jako surowiec farmaceutyczny.