Insulina degludec

Długodziałający analog insuliny ludzkiej stosowany jako insulina bazowa (podstawowa) w leczeniu cukrzycy. Należy do insulin i analogów insuliny do wstrzykiwań o długim czasie działania. Dostępna wyłącznie na receptę, w preparatach jednoskładnikowych, w postaci roztworu do wstrzykiwań podawanego podskórnie, w dwóch stężeniach – 100 jednostek/ml oraz 200 jednostek/ml.

Działanie insuliny degludec

Insulina degludec to analog insuliny ludzkiej o bardzo długim, ultradługim profilu działania. Podana raz na dobę tworzy w tkance podskórnej depozyt, z którego insulina uwalnia się powoli i równomiernie, dzięki czemu zapewnia stałe, podstawowe stężenie insuliny utrzymujące się dłużej niż dobę. Odróżnia ją to od insulin krótko i szybko działających, podawanych do posiłków, oraz od starszej insuliny izofanowej (NPH), której działanie ma wyraźny szczyt.

Insulinę degludec podaje się raz na dobę wyłącznie podskórnie, o dowolnej porze dnia, najlepiej o tej samej porze każdego dnia¹.

Farmakologia

Insulina degludec wiąże się swoiście z ludzkimi receptorami insuliny i wywołuje ten sam efekt farmakologiczny co insulina ludzka. Działanie zmniejszające stężenie glukozy we krwi występuje, gdy insulina wiąże się z receptorami w komórkach mięśniowych i tłuszczowych, ułatwiając wychwyt glukozy i jednocześnie hamując uwalnianie glukozy z wątroby¹.

Po wstrzyknięciu podskórnym insulina degludec tworzy rozpuszczalne multiheksamery, stanowiące źródło, z którego jest nieprzerwanie i powoli wchłaniana do krwiobiegu. Zapewnia to jednolite i stabilne zmniejszenie stężenia glukozy. Czas działania insuliny degludec przekracza 42 godziny w zakresie dawek terapeutycznych, a stan równowagi jest osiągany po 2–3 dniach podawania¹.

Zmienność dobowa działania zmniejszającego stężenie glukozy przez insulinę degludec, wyrażona jako współczynnik zmienności, wynosi 20%, co jest wartością znacząco mniejszą niż dla insuliny glargine 100 jednostek/ml. Całkowite zmniejszenie stężenia glukozy rośnie liniowo wraz ze zwiększaniem dawki i jest porównywalne po podaniu takich samych dawek produktu w stężeniu 100 jednostek/ml oraz 200 jednostek/ml¹.

Farmakokinetyka

Po wstrzyknięciu podskórnym monomery insuliny degludec stopniowo oddzielają się od multiheksamerów, co powoduje powolne i ciągłe dostarczanie insuliny do krwiobiegu. Stan równowagi dynamicznej w osoczu osiągany jest po 2–3 dniach podawania raz na dobę¹.

Powinowactwo insuliny degludec do albuminy surowicy odpowiada wiązaniu z białkami osocza powyżej 99%. Rozpad insuliny degludec przebiega podobnie do rozpadu insuliny ludzkiej, a wszystkie powstające metabolity są nieaktywne¹.

Okres półtrwania (t_½) po podaniu podskórnym zależy od szybkości wchłaniania z tkanki podskórnej i wynosi 25 godzin niezależnie od dawki. W zakresie dawek terapeutycznych całkowita ekspozycja jest proporcjonalna do dawki, a stężenia 100 jednostek/ml i 200 jednostek/ml spełniają wymagania biorównoważności¹.

Wskazania leków z insuliną degludec

Insulina degludec jest wskazana w leczeniu cukrzycy u dorosłych, młodzieży i dzieci powyżej 1. roku życia. U pacjentów z cukrzycą typu 2 może być stosowana samodzielnie lub w skojarzeniu z doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi, agonistami receptora GLP-1 oraz insuliną szybkodziałającą. W cukrzycy typu 1 stosuje się ją w skojarzeniu z insuliną krótko lub szybkodziałającą w celu pokrycia zapotrzebowania na insulinę posiłkową¹.

Dawkowanie insuliny degludec

Grupa	Dawkowanie	Uwagi
Dorośli, młodzież i dzieci powyżej 1. roku życia	raz na dobę, podskórnie, o dowolnej porze dnia, najlepiej o stałej porze, dawkę ustala się indywidualnie w jednostkach	dawka dobierana na podstawie stężenia glukozy w osoczu mierzonego na czczo
Cukrzyca typu 2 – dawka początkowa	10 jednostek na dobę, następnie dostosowanie indywidualne	możliwe stosowanie samodzielne lub w skojarzeniu z lekami doustnymi, agonistami GLP-1 i insuliną szybkodziałającą
Cukrzyca typu 1	raz na dobę razem z insuliną posiłkową, dawka indywidualna	insulina bazowa w schemacie baza-bolus
Dzieci poniżej 1. roku życia	nie stosować	brak doświadczenia klinicznego
Osoby w podeszłym wieku (≥65 lat)	dawka indywidualna	zaleca się zintensyfikowane monitorowanie stężenia glukozy
Zaburzenia czynności nerek lub wątroby	dawka indywidualna	zaleca się zintensyfikowane monitorowanie stężenia glukozy
Zmiana z insuliny bazowej podawanej dwa razy na dobę lub z insuliny glargine 300 jednostek/ml	rozważyć zmniejszenie dawki o 20% względem poprzedniej dawki insuliny bazowej	w cukrzycy typu 2 pozostałe zmiany insuliny bazowej można przeliczyć jeden do jednego

Elastyczność pory podania: gdy podanie o stałej porze nie jest możliwe, dawkę można przyjąć o innej porze, przy czym zawsze należy zapewnić co najmniej 8-godzinną przerwę między wstrzyknięciami. Pacjentom, którzy zapomnieli o dawce, zaleca się przyjęcie jej jak najszybciej, a następnie powrót do ustalonego harmonogramu¹.

Produkt jest dostępny w dwóch stężeniach, a odpowiednią dawkę ustawia się w jednostkach dla każdego z nich. Licznik dawki wskazuje liczbę jednostek niezależnie od stężenia, dlatego podczas zmiany stężenia leku nie należy przeliczać dawek².

Insulinę degludec podaje się wyłącznie podskórnie, we wstrzyknięciu w udo, ramię lub okolicę brzucha. Nie wolno jej podawać dożylnie, ponieważ może to spowodować ciężką hipoglikemię, ani domięśniowo, ponieważ może to zmienić wchłanianie. Leku nie można stosować w pompach insulinowych. Kolejne miejsca wstrzyknięcia należy zmieniać w obrębie tego samego obszaru, aby zmniejszyć ryzyko lipodystrofii i amyloidozy skórnej¹.

Istotne przeciwwskazania do stosowania insuliny degludec

Charakterystyka produktu leczniczego wymienia jako przeciwwskazanie wyłącznie nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą¹.

Środki ostrożności przy wydawaniu insuliny degludec

Zakaz podawania dożylnego, domięśniowego i w pompach insulinowych

Insulinę degludec podaje się wyłącznie podskórnie. Podanie dożylne może wywołać ciężką hipoglikemię, podanie domięśniowe może zmienić wchłanianie, a leku nie wolno stosować w pompach insulinowych. Nie należy też pobierać leku do strzykawki z wkładu fabrycznie napełnionego wstrzykiwacza, dlatego pacjenta trzeba wyraźnie poinformować o właściwym sposobie podania¹.

Ryzyko hipoglikemii i zmienione objawy ostrzegawcze

Hipoglikemia może wystąpić, gdy dawka insuliny jest zbyt duża w stosunku do zapotrzebowania, na przykład po pominięciu posiłku lub nieplanowanym dużym wysiłku fizycznym. Podobnie jak w przypadku innych insulin bazowych przedłużone działanie insuliny degludec może opóźnić ustąpienie hipoglikemii. Objawy zapowiadające hipoglikemię mogą się zmieniać u pacjentów, u których kontrola glikemii znacznie się poprawiła, a u pacjentów długo chorujących na cukrzycę mogą nie występować¹.

Ryzyko hiperglikemii i kwasicy ketonowej

Nieodpowiednie dawkowanie lub przerwanie leczenia może prowadzić do hiperglikemii, a w cukrzycy typu 1 do cukrzycowej kwasicy ketonowej zagrażającej życiu. Współistniejące choroby, zwłaszcza zakażenia i stany gorączkowe, zwykle zwiększają zapotrzebowanie na insulinę, a w przypadku ciężkiej hiperglikemii zaleca się podanie insuliny szybkodziałającej¹.

Zmiana insuliny pod nadzorem lekarza

Zmiana typu, rodzaju lub wytwórcy insuliny musi odbywać się pod ścisłą kontrolą lekarza i może spowodować konieczność zmiany dawki. W czasie zmiany i przez kilka tygodni po niej zaleca się dokładne monitorowanie stężenia glukozy we krwi oraz może być potrzebne dostosowanie dawek równocześnie stosowanych insulin szybko i krótkodziałających lub innego leczenia przeciwcukrzycowego¹.

Unikanie błędów przy dwóch stężeniach leku

Produkt jest dostępny w dwóch stężeniach, 100 i 200 jednostek/ml, dlatego aby uniknąć pomylenia obu stężeń oraz innych produktów insulinowych, pacjent musi sprawdzać etykietę insuliny przed każdym wstrzyknięciem oraz nastawione jednostki na liczniku dawki wstrzykiwacza. Pacjenci niewidomi lub niedowidzący muszą korzystać z pomocy osoby dobrze widzącej, przeszkolonej w posługiwaniu się wstrzykiwaczem².

Rotacja miejsc wstrzyknięć oraz lipodystrofia i amyloidoza skórna

Pacjenta należy poinformować o konieczności ciągłego zmieniania miejsca wstrzyknięcia w obrębie danego obszaru, aby zmniejszyć ryzyko lipodystrofii i amyloidozy skórnej. Wstrzyknięcie w obszar takich zmian może opóźnić wchłanianie insuliny i pogorszyć kontrolę glikemii, a nagła zmiana miejsca wstrzyknięcia na obszar niedotknięty zmianami może wywołać hipoglikemię, dlatego po takiej zmianie zaleca się kontrolę stężenia glukozy we krwi¹.

Jednoczesne stosowanie z pioglitazonem

Podczas stosowania pioglitazonu w skojarzeniu z insuliną zgłaszano przypadki niewydolności serca, zwłaszcza u pacjentów obciążonych czynnikami ryzyka. Przy takim skojarzeniu pacjentów należy obserwować pod kątem objawów niewydolności serca, przyrostu masy ciała i obrzęków, a w razie ich nasilenia stosowanie pioglitazonu należy przerwać¹.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Insulina degludec nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. W przypadku hipoglikemii może jednak dojść do zaburzenia koncentracji i zwolnienia czasu reakcji, dlatego pacjenta należy poinformować o sposobie zapobiegania hipoglikemii podczas kierowania pojazdami. U pacjentów ze słabo nasilonymi objawami zapowiadającymi hipoglikemię lub z częstą hipoglikemią należy rozważyć, czy prowadzenie pojazdów jest możliwe¹.

Interakcje insuliny degludec

Leki zmniejszające zapotrzebowanie na insulinę + insulina degludec

Zapotrzebowanie na insulinę mogą zmniejszać doustne leki przeciwcukrzycowe, agoniści receptora GLP-1, inhibitory monoaminooksydazy, leki blokujące receptory beta-adrenergiczne, inhibitory konwertazy angiotensyny, salicylany, steroidy anaboliczne i sulfonamidy, co zwiększa ryzyko hipoglikemii i może wymagać zmniejszenia dawki insuliny¹.

Leki zwiększające zapotrzebowanie na insulinę + insulina degludec

Zapotrzebowanie na insulinę mogą zwiększać doustne środki antykoncepcyjne, leki tiazydowe, glikokortykosteroidy, hormony tarczycy, leki sympatykomimetyczne, hormon wzrostu i danazol, co grozi hiperglikemią i może wymagać zwiększenia dawki insuliny¹.

Leki beta-adrenolityczne + insulina degludec

Leki blokujące receptory beta-adrenergiczne mogą maskować objawy hipoglikemii¹.

Oktreotyd i lanreotyd + insulina degludec

Oktreotyd i lanreotyd mogą zarówno zmniejszać, jak i zwiększać zapotrzebowanie na insulinę¹.

Alkohol + insulina degludec

Alkohol może nasilać lub zmniejszać hipoglikemizujące działanie insuliny¹.

Działania niepożądane insuliny degludec

⚠ Hipoglikemia

Hipoglikemia jest najczęściej obserwowanym działaniem niepożądanym leczenia i występuje bardzo często (). Może wystąpić, gdy dawka insuliny jest zbyt duża w stosunku do zapotrzebowania, a ciężka hipoglikemia może prowadzić do utraty przytomności, drgawek, przemijającego lub trwałego upośledzenia czynności mózgu, a nawet do śmierci. Objawy zwykle pojawiają się nagle i obejmują między innymi zimne poty, bladość skóry, drżenia, niepokój, uczucie silnego głodu, zaburzenia widzenia, ból głowy i kołatanie serca¹.

⚠ Reakcje nadwrażliwości

Nadwrażliwość oraz pokrzywka występują rzadko (). Reakcje uczuleniowe mogą objawiać się obrzękiem języka i warg, biegunką, nudnościami, uczuciem zmęczenia i świądem, a natychmiastowe reakcje uczuleniowe na insulinę lub substancje pomocnicze mogą stanowić zagrożenie życia¹.

Lipodystrofia i amyloidoza skórna

W miejscu wstrzyknięcia może wystąpić lipodystrofia, obejmująca lipohipertrofię i lipoatrofię, niezbyt często (), a amyloidoza skórna z nieznaną częstością (). Zmiany te mogą spowodować miejscowe opóźnienie wchłaniania insuliny, a ich ryzyko zmniejsza ciągła zmiana miejsca wstrzyknięcia w obrębie danego obszaru¹.

Reakcje w miejscu wstrzyknięcia i obrzęk obwodowy

Reakcje w miejscu wstrzyknięcia, takie jak krwiak, ból, krwawienie, rumień, guzki, obrzęk, przebarwienia, świąd, uczucie ciepła i zgrubienie, występują często () i są zwykle łagodne, przemijające oraz ustępują w trakcie leczenia. Obrzęk obwodowy występuje niezbyt często ()¹.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a insulina degludec

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych stosowanie insuliny degludec w okresie ciąży można rozważyć w uzasadnionych przypadkach klinicznych. Umiarkowana ilość danych z badań klinicznych i po wprowadzeniu produktu do obrotu, dotyczących ponad 400 ciąż, nie wykazała wpływu na powstawanie wad rozwojowych ani toksycznego wpływu na płód lub noworodka. U pacjentek z cukrzycą zalecana jest wzmożona kontrola i monitorowanie stężenia glukozy, przy czym zapotrzebowanie na insulinę zwykle zmniejsza się w pierwszym trymestrze, stopniowo wzrasta w drugim i trzecim, a po porodzie gwałtownie wraca do poziomu sprzed ciąży¹.

Karmienie piersią a insulina degludec

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych brak jest danych klinicznych dotyczących stosowania insuliny degludec w okresie karmienia piersią. Nie wiadomo, czy insulina degludec przenika do mleka ludzkiego, jednak nie przewiduje się jej wpływu na metabolizm u noworodków lub dzieci karmionych piersią¹.

Produkty handlowe z insuliną degludec

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Tresiba FlexPen	roztwór do wstrzykiwań w fabrycznie napełnionym wstrzykiwaczu, 100 jednostek/ml	Rp
Tresiba FlexTouch	roztwór do wstrzykiwań w fabrycznie napełnionym wstrzykiwaczu, 100 jednostek/ml	Rp
Tresiba FlexTouch	roztwór do wstrzykiwań w fabrycznie napełnionym wstrzykiwaczu, 200 jednostek/ml	Rp
Tresiba Penfill	roztwór do wstrzykiwań we wkładzie, 100 jednostek/ml	Rp