Wildagliptyna

Doustny lek przeciwcukrzycowy z grupy inhibitorów peptydazy dipeptydylowej IV (DPP-4), potocznie nazywanych gliptynami. Stosowany w cukrzycy typu 2 u dorosłych, w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi, w tym z insuliną. Dostępny wyłącznie na receptę, w preparatach jednoskładnikowych w postaci tabletek 50 mg.

Działanie wildagliptyny

Wildagliptyna należy do inhibitorów peptydazy dipeptydylowej IV (DPP-4), czyli gliptyn – leków poprawiających czynność wysepek Langerhansa trzustki. Hamując enzym DPP-4, zwiększa stężenie własnych hormonów inkretynowych organizmu, dzięki czemu trzustka wydziela więcej insuliny wtedy, gdy stężenie glukozy jest podwyższone, i jednocześnie ogranicza wydzielanie glukagonu. Działanie zależy od poziomu glukozy, dlatego u osób z prawidłową glikemią wildagliptyna nie pobudza wydzielania insuliny i nie obniża stężenia cukru.

W odróżnieniu od pochodnych sulfonylomocznika stosowana w monoterapii rzadko wywołuje hipoglikemię, a w badaniach klinicznych nie wiązała się z przyrostem masy ciała.

Farmakologia

Wildagliptyna jest silnym, selektywnym inhibitorem DPP-4 (grupa farmakoterapeutyczna: inhibitory peptydazy dipeptydylowej IV, kod ATC A10BH02). Jej podanie powoduje szybkie i całkowite zahamowanie aktywności DPP-4, co zwiększa stężenie endogennych inkretyn – glukagonopodobnego peptydu 1 (GLP-1) oraz żołądkowego peptydu hamującego (GIP), zarówno na czczo, jak i po posiłku. Zwiększone stężenie inkretyn poprawia wrażliwość komórek beta na glukozę, nasilając zależne od glukozy wydzielanie insuliny, oraz wrażliwość komórek alfa, dzięki czemu wydzielanie glukagonu jest lepiej dostosowane do stężenia glukozy. Efektem jest zmniejszenie wątrobowego wytwarzania glukozy na czczo i po posiłku, a w konsekwencji obniżenie glikemii^1,2.

Farmakokinetyka

Po podaniu doustnym na czczo wildagliptyna jest szybko wchłaniana, a maksymalne stężenie w osoczu (C_max) występuje po 1,7 godziny. Przyjęcie z pokarmem opóźnia czas do maksymalnego stężenia (t_max) do 2,5 godziny i zmniejsza C_max o 19%, jednak nie zmienia całkowitej ekspozycji (AUC) i nie ma znaczenia klinicznego, dlatego lek można przyjmować niezależnie od posiłków. Całkowita biodostępność wynosi 85%^1,2.

Wildagliptyna w niewielkim stopniu wiąże się z białkami osocza (9,3%), a jej objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym wynosi 71 litrów^1,2.

Metabolizm obejmuje około 69% dawki i prowadzi głównie do nieaktywnego metabolitu LAY 151 (produktu hydrolizy). Wildagliptyna nie jest substratem enzymów cytochromu P450 ani ich nie hamuje i nie indukuje, dlatego prawdopodobieństwo interakcji z lekami metabolizowanymi przez te enzymy jest małe^1,2.

Po podaniu doustnym około 85% dawki jest wydalane z moczem, a 15% z kałem, przy czym 23% dawki wydalane jest przez nerki w postaci niezmienionej. Okres półtrwania (t_½) w fazie eliminacji po podaniu doustnym wynosi w przybliżeniu 3 godziny^1,2.

Wskazania leków z wildagliptyną

Wildagliptyna jest wskazana do stosowania jako uzupełnienie diety i ćwiczeń fizycznych w celu poprawy kontroli glikemii u osób dorosłych z cukrzycą typu 2^1,2.

Może być stosowana w monoterapii u pacjentów, u których metformina jest nieodpowiednia z powodu przeciwwskazań lub nietolerancji, oraz w skojarzeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi, w tym z insuliną, gdy leki te nie zapewniają wystarczającej kontroli glikemii^1,2.

Wszystkie preparaty wildagliptyny wydawane są na receptę i mają postać tabletek 50 mg.

Dawkowanie wildagliptyny

Grupa / schemat leczenia	Dawka	Maksymalnie na dobę
Monoterapia, skojarzenie z metforminą, z tiazolidynodionem, z metforminą i sulfonylomocznikiem lub z insuliną	50 mg rano + 50 mg wieczorem	100 mg
Skojarzenie z sulfonylomocznikiem (terapia dwulekowa)	50 mg raz na dobę, rano	50 mg
Umiarkowane lub ciężkie zaburzenia czynności nerek, schyłkowa niewydolność nerek (ESRD)	50 mg raz na dobę	50 mg
Łagodne zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny ≥ 50 ml/min)	bez modyfikacji dawki	100 mg
Pacjenci w podeszłym wieku (≥ 65 lat)	bez modyfikacji dawki	100 mg
Zaburzenia czynności wątroby	nie stosować	–
Dzieci i młodzież poniżej 18 lat	nie zalecana	–

W skojarzeniu z sulfonylomocznikiem, w celu zmniejszenia ryzyka hipoglikemii, można rozważyć podanie mniejszej dawki sulfonylomocznika. Nie zaleca się podawania dawek większych niż 100 mg na dobę^1,2.

Tabletki przyjmuje się doustnie, podczas posiłku lub niezależnie od posiłku. W razie pominięcia dawki należy ją przyjąć jak najszybciej, nie stosując dawki podwójnej w tym samym dniu^1,2.

Istotne przeciwwskazania do stosowania wildagliptyny

Zaburzenia czynności wątroby

Wildagliptyny nie należy stosować u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, w tym u pacjentów, u których aktywność aminotransferazy alaninowej (AlAT) lub asparaginianowej (AspAT) przed rozpoczęciem leczenia przekraczała ponad 3 razy górną granicę normy^1,2.

Cukrzyca typu 1 i cukrzycowa kwasica ketonowa

Wildagliptyna nie zastępuje insuliny u pacjentów jej wymagających i nie należy jej podawać pacjentom z cukrzycą typu 1 ani w leczeniu cukrzycowej kwasicy ketonowej^1,2.

Środki ostrożności przy wydawaniu wildagliptyny

Monitorowanie prób czynnościowych wątroby

Próby czynnościowe wątroby należy wykonać przed rozpoczęciem leczenia w celu poznania wartości wyjściowej, a następnie kontrolować czynność wątroby w odstępach trzymiesięcznych przez pierwszy rok leczenia i okresowo później. W razie utrzymywania się aktywności AspAT lub AlAT co najmniej 3 razy większej od górnej granicy normy oraz w przypadku żółtaczki lub innych objawów zaburzeń czynności wątroby leczenie należy przerwać. Po przerwaniu leczenia i normalizacji wyników nie należy go wznawiać^1,2.

Ostre zapalenie trzustki

Stosowanie wildagliptyny wiąże się z ryzykiem ostrego zapalenia trzustki. Pacjentów należy poinformować o jego charakterystycznym objawie, jakim jest utrzymujący się silny ból brzucha. W razie podejrzenia zapalenia trzustki lek należy odstawić, a w razie potwierdzenia rozpoznania nie wznawiać leczenia. Ostrożność jest wskazana u pacjentów z zapaleniem trzustki w wywiadzie^1,2.

Zaburzenia skóry

W ramach rutynowej opieki nad pacjentem z cukrzycą zaleca się monitorowanie zaburzeń skóry, takich jak powstawanie pęcherzy lub owrzodzeń, ponieważ po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano przypadki pęcherzowych i złuszczających zmian skórnych^1,2.

Niewydolność serca

Doświadczenie kliniczne u pacjentów z niewydolnością serca stopnia III wg NYHA jest ograniczone, a wyniki niejednoznaczne. U pacjentów z niewydolnością serca stopnia IV wg NYHA brak jest doświadczenia, dlatego stosowanie wildagliptyny w tej grupie nie jest zalecane^1,2.

Ryzyko hipoglikemii w skojarzeniu z sulfonylomocznikiem

Znanym działaniem pochodnych sulfonylomocznika jest wywoływanie hipoglikemii, a jej ryzyko utrzymuje się, gdy wildagliptyna jest z nimi kojarzona. Aby je zmniejszyć, można rozważyć podanie mniejszej dawki sulfonylomocznika^1,2.

Zaburzenia czynności nerek

Doświadczenie ze stosowaniem u pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek poddawanych hemodializie jest ograniczone, dlatego w tej grupie należy zachować ostrożność. U pacjentów z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności nerek oraz ESRD konieczne jest zmniejszenie dawki do 50 mg raz na dobę^1,2.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Nie przeprowadzono badań nad wpływem wildagliptyny na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Pacjenci, u których wystąpią zawroty głowy jako działanie niepożądane, nie powinni prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn^1,2.

Interakcje wildagliptyny

Inhibitory ACE + wildagliptyna

U pacjentów jednocześnie przyjmujących inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE) może zwiększyć się ryzyko obrzęku naczynioruchowego^1,2.

Tiazydy, kortykosteroidy, leki stosowane w chorobach tarczycy i sympatykomimetyki + wildagliptyna

Podobnie jak w przypadku innych doustnych leków przeciwcukrzycowych, hipoglikemizujące działanie wildagliptyny może być osłabione pod wpływem niektórych substancji czynnych, w tym tiazydów, kortykosteroidów, leków stosowanych w leczeniu tarczycy i sympatykomimetyków^1,2.

Digoksyna i warfaryna + wildagliptyna

Badania kliniczne prowadzone u zdrowych ochotników nie wykazały klinicznie istotnych interakcji farmakokinetycznych wildagliptyny z digoksyną (substratem glikoproteiny P) ani z warfaryną (substratem CYP2C9), nie potwierdzono tego jednak w docelowej populacji pacjentów^1,2.

Działania niepożądane wildagliptyny

Zakażenia dróg oddechowych

Zapalenie nosogardzieli jest działaniem bardzo częstym (), a zakażenie górnych dróg oddechowych – częstym ()^1,2.

Hipoglikemia

Hipoglikemia jest działaniem niezbyt częstym (). W monoterapii występowała rzadko i bez ciężkich zdarzeń, natomiast jej częstość rosła w leczeniu skojarzonym, zwłaszcza z sulfonylomocznikiem i metforminą oraz z insuliną^1,2.

Zaburzenia układu nerwowego i oka

Zawroty głowy, ból głowy i drżenie występują często (), podobnie jak nieostre widzenie^1,2.

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Zaparcie, nudności, choroba refluksowa przełyku, biegunka, ból brzucha (w tym ból w nadbrzuszu) oraz wymioty są działaniami częstymi (), a wzdęcia – niezbyt częstymi ()^1,2.

⚠ Zapalenie trzustki

Zapalenie trzustki jest działaniem rzadkim ()^1,2.

⚠ Zaburzenia czynności wątroby

Nieprawidłowe wyniki prób czynnościowych wątroby są działaniem niezbyt częstym (), a zapalenie wątroby ma nieznaną częstość () i zgłaszane jest na podstawie doświadczenia po wprowadzeniu leku do obrotu. Zaburzenia czynności wątroby przebiegały zazwyczaj bezobjawowo, bez następstw klinicznych, a wyniki prób wątrobowych wracały do normy po zaprzestaniu leczenia^1,2.

Zaburzenia skóry

Nadmierne pocenie się, wysypka, świąd i zapalenie skóry występują często (), pokrzywka – niezbyt często (), natomiast złuszczające i pęcherzowe zmiany skórne, w tym pemfigoid pęcherzowy, oraz zapalenie naczyń skóry mają nieznaną częstość ()^1,2.

⚠ Obrzęk naczynioruchowy

Obrzęk naczynioruchowy zgłaszano rzadko, z częstością porównywalną do grupy kontrolnej, częściej w skojarzeniu z inhibitorem ACE. Większość zdarzeń miała łagodny charakter i ustępowała w trakcie leczenia^1,2.

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Ból stawów i ból mięśni są działaniami częstymi ()^1,2.

Zaburzenia erekcji

Zaburzenia erekcji są działaniem niezbyt częstym ()^1,2.

Zaburzenia ogólne i zwiększenie masy ciała

Astenia i obrzęk obwodowy występują często (), a uczucie zmęczenia, dreszcze oraz zwiększenie masy ciała – niezbyt często ()^1,2.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a wildagliptyna

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych nie ma wystarczających danych dotyczących stosowania wildagliptyny u kobiet w ciąży, a badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na reprodukcję po dużych dawkach. Ze względu na brak danych u ludzi wildagliptyny nie wolno stosować w okresie ciąży^1,2.

Karmienie piersią a wildagliptyna

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych nie wiadomo, czy wildagliptyna przenika do mleka ludzkiego, a badania na zwierzętach wykazały jej przenikanie do mleka. Wildagliptyny nie należy stosować w okresie karmienia piersią^1,2.

Produkty handlowe z wildagliptyną

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Galvus	tabletki 50 mg	Rp
Gliptivil	tabletki 50 mg	Rp