Preparaty na zaparcia u dzieci – Porównanie

Zaparcia czynnościowe, które stanowią około 90% zaparć są jedną z częstszych dolegliwości przewodu pokarmowego. Często po raz pierwszy pojawiają się już w dzieciństwie i możliwe jest ich utrwalenie aż do dorosłości. Z tego względu dobór właściwego leczenia w populacji pediatrycznej jest niezwykle istotny.

Dostępne formy i połączenia preparatów na zaparcia u dzieci

Preparaty przeznaczone do stosowania w przypadku zaparć u dzieci różnią się składem, formą podania, statusem oraz dolną granicą wieku.

Podobieństwa i różnice

W obrocie aptecznym jest wiele preparatów przeznaczonych do leczenia zaparć, które różnią się m.in.:

• Składem. Składniki wykorzystywane w preparatach na zaparcia u dzieci to:
  • PEG (polietylenoglikole) czyli makrogole – wytyczne ESPGHAN i NASPGHAN a także zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci podają, że makrogole są środkami przeczyszczającymi pierwszego rzutu w leczeniu zaparć czynnościowych u dzieci. Stosuje się je zarówno w przypadku zaklinowania kału na początkowym etapie leczenia, jak i w leczeniu podtrzymującym.^1,2 W badaniach porównujących skuteczność makrogoli z laktulozą stwierdzono, że dzieci przyjmujące makrogole oddawały stolec częściej oraz zgłaszały mniej działań niepożądanych (przede wszystkim wzdęć i bólów brzucha) niż dzieci otrzymujące laktulozę.³
  • Laktuloza – według wytycznych, może być zastosowana w leczeniu zaparć u dzieci jeżeli PEG nie są dostępne. Z uwagi na brak ograniczeń wiekowych do jej stosowania będzie ona pierwszym wyborem w grupie wiekowej do 6. m.ż.
  • Bisakodyl – zgodnie z wytycznymi NICE, pobudzające środki przeczyszczające, w tym bisakodyl podany doustnie lub doodbytniczo mogą stanowić dodatek do leczenia podstawowego w początkowym etapie leczenia, kiedy działanie samego PEG/laktulozy jest niewystarczające, celem likwidacji zaklinowania kału.⁴
  • Błonnik, jednak wg wytycznych ESPGHAN i NASPGHAN brak jest danych potwierdzających zasadność stosowania błonnika w przypadku zaparć czynnościowych u dzieci.¹ Postępowanie takie w połączeniu z odpowiednią podażą płynów jest jednak postępowaniem bezpiecznym, które może być wykorzystane jako leczenie dodatkowe.
  • pikosiarczan sodu – podobnie jak w przypadku bisakodylu może stanowić dodatkową opcję w pierwszym etapie leczenia. Co ciekawe, nie jest skuteczny u dzieci poniżej 4. r.ż. z powodu niedostatecznie rozwiniętej mikrobioty, która umożliwia przekształcenie związku do czynnego metabolitu.
  • dokuzynian sodowy – sosowany jako leczenie wspomagające w początkowej fazie zaklinowania kału.
• Formą podania. Według wytycznych towarzystw naukowych podstawową formą podania leku w przypadku zaparć jest forma doustna. Wg ESPGHAN i NASPGHAN nawet w przypadku zaklinowania kału preferuje się podanie PEG doustnie. Warto zauważyć, że doustne preparaty makrogoli maja różne smaki, np. lek Forlax ma smak pomarańczowo-grejpfrutowy, wyrób medyczny Dulcosoft i Dicopeg Junior Free jest bezsmakowy a Xenna Balance Junior ma smak pomarańczowy.
• Statusem. Dostępne na rynku preparaty mają status leków OTC, wyrobów medycznych, suplementów diety i ŚSSPŻ. Makrogole, polecane jako leczenie pierwszego rzutu mają w większości status wyrobu medycznego, z wyjątkiem leku Forlax, jednak zarejestrowanego do stosowania dopiero od 8. r.ż.
• Dolną granicą wieku. Preparaty dostępne na rynku różnią się dolną granicą wieku. PEG mogą być zastosowane od 6. m.ż. Z preparatów doustnych do 6. m.ż. zastosować można jedynie laktulozę.
• Czasem stosowania. Warto zwrócić uwagę, że PEG mogą być stosowane u dzieci przez dłuższy okres czasu. Wg stanowiska Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, niekiedy, oczywiście po konsultacji lekarskiej i wykluczaniu organicznych przyczyn zaparcia, zaleca się terapie nawet wielomiesięczne, a zbyt szybkie odstawianie PEG to jeden z najczęstszych błędów w leczeniu zaparć czynnościowych u dzieci.² Inne preparaty, w tym postaci doodbytnicze, pikosiarczan sodu, bisakodyl czy dokuzynian sodowy są wskazane jedynie do leczenia krótkotrwałego.

Zestawienie tabelaryczne preparatów na zaparcia u dzieci

W tabeli zebrano preparaty dostępne na rynku przeznaczone do stosowania w przypadku zaparć u dzieci. Warto zwrócić uwagę na preparaty PEG i laktulozy, które stanowią trzon terapii zaparć czynnościowych u dzieci. Pomimo statusu wyrobu medycznego to PEG będą pierwszym wyborem w grupie wiekowej od 6. m.ż. do 8. r.ż. Zgodnie z wytycznymi towarzystw naukowych, postaci doustne stanowią pierwszy wybór w leczeniu zaparć. Preparaty do stosowania krótkotrwałego mogą zostać użyte na początkowym etapie leczenia, do odklinowania kału.

Preparat	Postać	Status	Skład	Granica wieku
Dicopeg Junior	saszetki/proszek	wyrób medyczny	makrogol 3350	od 6. m.ż.
Dicopeg Junior Free	saszetki/proszek	wyrób medyczny	makrogol 3350	od 6. m.ż.
Xenna Balance Junior	saszetki	wyrób medyczny	makrogol 3350	od 6. m.ż.
Forlax	saszetki	lek OTC	makrogol 4000	od 8. r.ż.
Farmina Glyceroli Suppositoria 1 g	czopki	lek OTC	glicerol 85%	do 3. r.ż po konsultacji z lekarzem
Melilax Pediatric	wlewki doodbytnicze	wyrób medyczny	kompleks miodów i polisacharydów z aloesu prawdziwego i ślazu dzikiego	bez ograniczeń wiekowych
Dulcobis	tabletki	lek OTC	bisakodyl	od 4. r.ż.
Dulcobis	czopki	lek OTC	bisakodyl	od 10. r.ż.
Lactulosum Amara, Lactulosum Hasco, Lactulosum Polfarmex, Lactulosum Orifarm	syrop	lek OTC	laktuloza	bez ograniczeń
Ulgix Laxi	kapsułki miękkie	Lek OTC	dokuzynian sodowy	od 6. r.ż.
Dulcosoft	roztwór doustny	wyrób medyczny	makrogol 4000	od 6. m.ż.
Bisacodyl VP	tabletki	lek OTC	bisakodyl	od 4. r.ż. (do 10 r.ż. po konsultacji lekarskiej)
Eva/Qu Bambini	czopki	wyrób medyczny	działanie mechaniczne – uwolnienie dwutlenku węgla	od 2. r.ż.
Fibrofarm Błonnik	saszetki	suplement diety	błonnik rozpuszczalny – inulina, Lactobacillus coagulans MTCC 5856	od 3. r.ż.
Błonnik topnatur	proszek	ŚSSPŻ	błonnik owsiany, żywe kultury bakterii	od 1. r.ż.
ColoNormax Extra	proszek	suplement diety	łupina nasienna babki jajowatej, inulina, bakterie z rodzaju Lactobacillus acidophilus i Bifidobacterium lactis	od 6. r.ż.
Solaq	syrop	suplement diety	laktuloza	od 3. r.ż.
Milax-M dla dzieci	czopki	wyrób medyczny	glicerol	brak informacji
Nancare Flora-Equilibrium	saszetki	suplement diety	błonnik pokarmowy, GOS (galaktooligosacharydy) i FOS (fruktooligosacharydy)	od 1. dnia życia
Pikopil	krople	lek OTC	sodu pikosiarczan	od 4. r.ż.
Pikopil	tabletki	lek OTC	sodu pikosiarczan	od 10. r.ż.