Odstawianie benzodiazepin u seniorów udaje się najbardziej konsekwentnie. Przegląd parasolowy 27 przeglądów systematycznych o celowanym odstawianiu leków

Przy odstawianiu leków u osób starszych wynik zależy od tego, którą grupę leków bierze się na cel. Przegląd parasolowy, który zebrał 27 przeglądów systematycznych, wskazuje, że zmniejszenie liczby przyjmowanych leków było najbardziej powtarzalne przy benzodiazepinach i pozostałych lekach psychotropowych, a przy lekach przeciwcholinergicznych i lekach zwiększających ryzyko upadków efekty były ograniczone¹

Autorzy oceniali osobną strategię, nazwaną celowanym odstawianiem, czyli wycofywanie albo zmniejszanie dawki konkretnej grupy leków zamiast całościowego przeglądu wszystkich przyjmowanych preparatów. Powód jest praktyczny: całościowy przegląd jest kosztowny w czasie i ludziach, a wąska interwencja daje się powtórzyć na dużą skalę.

Rozkład dowodów wygląda tak:

• Benzodiazepiny i inne leki psychotropowe: najbardziej spójne zmniejszenie stosowania, najwyraźniejsze wtedy, gdy interwencja obejmowała psychoterapię albo składała się z kilku elementów naraz.
• Leki przeciwcholinergiczne: również jedna z najczęściej badanych grup, ale efekty odstawiania okazały się ograniczone.
• Leki przeciwcukrzycowe: dane wskazują, że odstawianie jest wykonalne i bezpieczne, choć przeglądów w tej grupie było mniej.
• Leki zwiększające ryzyko upadków: efekty również ograniczone, przy podobnie mniejszej liczbie przeglądów.

Punkty końcowe dotyczące pacjenta wypadły w tym zestawieniu słabo. Umieralność, upadki i funkcje poznawcze raportowano niekonsekwentnie i rzadko odnotowywano ich poprawę. Autorzy podsumowują to ostrożnie. Sama procedura daje się przeprowadzić i zwykle nie szkodzi, natomiast pytanie, czy pacjent odniesie z niej realną korzyść zdrowotną, zostaje otwarte i rozstrzyga się osobno dla każdej grupy leków.

Ograniczenie, które trzeba nazwać wprost, dotyczy jakości materiału wejściowego. Większość włączonych przeglądów oceniono w skali AMSTAR-2 jako krytycznie niskiej jakości, a pewność dowodów była na ogół niska albo bardzo niska. Przeszukanie objęło bazy MEDLINE, Embase, Cochrane Library i Web of Science od początku ich istnienia do marca 2025 roku, a nakładanie się przeglądów zmierzono skorygowanym wskaźnikiem pokrycia¹Praca nie podaje w streszczeniu, kto prowadził interwencje w poszczególnych przeglądach, więc wpis tego nie przypisuje.

Polskim odpowiednikiem tej dyskusji jest przegląd lekowy, którego skuteczność w rękach przeszkolonego farmaceuty opisywaliśmy w doniesieniu o badaniu z odstawianiem leków u seniorów, a osobno o lekach zwiększających ryzyko upadków pisaliśmy przy irlandzkiej kohorcie TILDA. Kwestię czasu, po którym leki nasenne mogą uzależniać, rozłożyliśmy na czynniki w osobnym opracowaniu.