Buprenorfina w leczeniu uzależnienia poza programem substytucyjnym od 27 sierpnia. Nowa ścieżka tylko dla wąskiego kręgu lekarzy

Od 27 sierpnia 2026 r. leczeniem substytucyjnym w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii będzie także stosowanie produktów leczniczych z buprenorfiną w ramach ordynacji lekarskiej, a nie wyłącznie podawanie leku w programie leczenia substytucyjnego. Nowelizację ogłoszono w Dzienniku Ustaw 27 lipca 2026 r., a wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, czyli trzydziestodniowy termin biegnie od 28 lipca i upływa z końcem 26 sierpnia.¹ O uchwaleniu tej ustawy przez Sejm pisaliśmy w lipcu w tekście o buprenorfinie poza programem substytucyjnym, teraz znany jest jej ogłoszony tekst i termin wejścia w życie.

Nowe brzmienie definicji rozdziela leczenie substytucyjne na dwie postacie. Pierwsza to dotychczasowa: stosowanie produktu o działaniu agonistycznym na receptor opioidowy w ramach programu leczenia substytucyjnego. Druga jest nowa i zawężona podmiotowo – obejmuje buprenorfinę ordynowaną przez lekarza:

• będącego świadczeniodawcą, z którym Narodowy Fundusz Zdrowia zawarł umowę o udzielanie świadczeń w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień,
• zatrudnionego lub wykonującego zawód u takiego świadczeniodawcy,
• zatrudnionego lub wykonującego zawód w podmiocie leczniczym dla osób pozbawionych wolności, udzielającym świadczeń na podstawie przepisów Kodeksu karnego wykonawczego.

Ograniczenie podmiotowe dotyczy definicji leczenia substytucyjnego w rozumieniu ustawy, a nie każdej ordynacji buprenorfiny. Ustawa rozstrzyga, czyja ordynacja jest leczeniem substytucyjnym, i nie reguluje pozostałych wskazań, w których substancja jest dopuszczona do obrotu.

Dla apteki ogólnodostępnej najważniejszy jest przepis o recepcie. Leczenie w ramach ordynacji lekarskiej liczy się od daty wystawienia pierwszej recepty na produkt zawierający buprenorfinę, a termin realizacji takiej recepty nie może przekroczyć 30 dni od dnia jej wystawienia. Pacjent leczony tą ścieżką przychodzi więc do apteki ze zwykłą receptą, inaczej niż w programie, gdzie lek wydaje podmiot prowadzący leczenie.

Ustawa przebudowuje też zasady prowadzenia samego programu. Zezwolenie na jego prowadzenie wydaje w drodze decyzji administracyjnej marszałek województwa albo Dyrektor Generalny Służby Więziennej, podmiot ma 7 dni na zgłoszenie zmiany danych objętych zezwoleniem, a organ cofa zezwolenie, gdy podmiot przestał spełniać warunki albo nie usunął nieprawidłowości stwierdzonych w kontroli. Decyzja o cofnięciu podlega natychmiastowemu wykonaniu, a o ponowne zezwolenie można wystąpić nie wcześniej niż po roku.

W nowych przepisach o warunkach kadrowych programu wymieniony jest także farmaceuta. Podmiot leczniczy musi go zatrudnić do przygotowywania indywidualnych dawek dobowych produktu stosowanego w leczeniu substytucyjnym w przypadku, gdy zaopatruje się w lek w opakowaniach zbiorczych i nie ma dozownika elektronicznego. Pozostałe przeliczniki kadrowe dotyczą lekarza psychiatry, specjalisty psychoterapii uzależnień i pielęgniarki.

Nowelizacja zmienia poza tym ustawy o Policji, Kodeks morski, ustawę o zdrowiu publicznym oraz Prawo farmaceutyczne, przy czym zmiana w Prawie farmaceutycznym dotyczy jednostek podległych Ministrowi Obrony Narodowej, służbom wywiadu i kontrwywiadu wojskowego, a także jednostek Państwowej Straży Pożarnej i Służby Ochrony Państwa, a nie aptek ogólnodostępnych. Podstawą części zmian jest rozporządzenie w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Narkotyków.