Grzywna 20 tys. zł dla Głównego Inspektora Farmaceutycznego za bezczynność. Odwołanie w sprawie zezwolenia na aptekę czekało 29 miesięcy

Odwołanie w sprawie zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej leżało u Głównego Inspektora Farmaceutycznego 29 miesięcy, choć na jego rozpoznanie kodeks postępowania administracyjnego daje miesiąc. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał to za bezczynność z rażącym naruszeniem prawa i wymierzył organowi grzywnę 20 000 zł, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną inspektora wyrokiem z 7 lipca 2026 r., więc rozstrzygnięcie jest prawomocne.¹

Przebieg sprawy sąd opisał datami:

• 17 stycznia 2023 r. – Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w Szczecinie wydaje na wniosek spółki prowadzącej aptekę decyzję o zmianie zezwolenia na prowadzenie apteki.
• 3 lutego 2023 r. – odwołanie od tej decyzji wnosi Zachodniopomorska Okręgowa Izba Aptekarska w Szczecinie.
• 10 marca 2023 r. – upływa miesięczny termin na rozpoznanie odwołania, liczony z uwzględnieniem siedmiu dni na przekazanie akt organowi drugiej instancji.
• 15 listopada 2024 r. – po 21 miesiącach bez żadnej czynności organ wyznacza stronie siedem dni na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, a potem znów milczy przez kilka kolejnych miesięcy.
• 10 lipca 2025 r. – Główny Inspektor Farmaceutyczny wydaje decyzję, już po tym, jak spółka wniosła skargę na bezczynność.

Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że organ przez cały ten czas milczał wobec strony, nie wyjaśnił powodów opóźnienia ani nie podał nowego terminu załatwienia sprawy, a jego bezczynność ocenił jako pozbawioną jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia, a przy tym wiedział, że nierozpoznane odwołanie wstrzymuje drugie postępowanie tej samej spółki – wniosek o wygaszenie zezwolenia.² Wydanie decyzji już po wniesieniu skargi nie uratowało organu: sąd umorzył postępowanie tylko w tej części, w której miał zobowiązać go do rozpoznania odwołania, a mimo to stwierdził bezczynność i orzekł, że była rażąca.

Grzywnę sąd wymierzył na wniosek skarżącej, biorąc pod uwagę zawinione działanie organu, przedłużającą się niepewność co do wyniku postępowania istotnego dla planowania działalności oraz dodatkowe koszty prowadzenia apteki. Dalej idące żądanie, czyli grzywnę w górnej granicy ustawowej, oddalił jako nieadekwatne. Granicą jest dziesięciokrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej z roku poprzedniego, a przy 8181,72 zł za 2024 r. daje to około 81,8 tys. zł.

Inspektor twierdził w skardze kasacyjnej, że zwłoka wynikała z okoliczności niezależnych od organu i ze szczególnie skomplikowanego charakteru sprawy. NSA odrzucił to bez ogródek: „Zarzut ten jest oczywiście bezzasadny, a sposób jego sformułowania świadczy o całkowitym braku zrozumienia przez sporządzającego skargę kasacyjną pełnomocnika organu na czym polega istota instytucji prawnej bezczynności organu”. Sąd przypomniał, że bezczynność jest zdefiniowana ustawowo i zachodzi wtedy, gdy sprawy nie załatwiono w terminie, a grzywna pełni funkcję represyjną i prewencyjną, czyli ma dyscyplinować organ.

Dla apteki to rozstrzygnięcie ma wymiar praktyczny, bo dotyczy postępowań, w których zezwolenie na prowadzenie apteki jest zmieniane, wygaszane albo przenoszone, a prowadzący aptekę ponosi bieżące koszty jej działania niezależnie od tego, jak długo trwa procedura, co sąd wskazał wprost jako jedną z przesłanek wymierzenia grzywny. O innym wyroku NSA dotyczącym zezwoleń, tym razem o zatarciu skazania i rękojmi należytego prowadzenia apteki, pisaliśmy w tekście Zatarcie skazania odbiera podstawę do cofnięcia zezwolenia.