Dawkowanie paracetamolu

Paracetamol to jeden z najczęściej stosowanych leków przeciwbólowych. Nie uszkadza błony śluzowej żołądka ani nie podnosi ciśnienia krwi, dlatego może być stosowany jako alternatywa do NLPZ u pacjentów z chorobą wrzodową lub nadciśnieniem. Jako lek przeciwbólowy zalecany jest również w astmie aspirynowej.

Paracetamol to nieopioidowy lek przeciwbólowy o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Nie uszkadza błony śluzowej żołądka ani nie podnosi ciśnienia krwi, dlatego może być stosowany jako alternatywa do NLPZ u pacjentów z chorobą wrzodową lub nadciśnieniem. Jako lek przeciwbólowy zalecany jest również w astmie aspirynowej.[1]Jenkins C, Costello J, Hodge L. Systematic review of prevalence of aspirin induced asthma and its implications for clinical practice. BMJ : British Medical Journal. 2004;328(7437):434. pełny tekst [dostęp 12.04.2018]

Paracetamol jest stosowany w leczeniu wielu dolegliwości, takich jak: 

  • bóle różnego pochodzenia o słabym lub umiarkowanym nasileniu,
  • gorączka,
  • bolesne miesiączki,
  • bóle migrenowe,
  • bóle towarzyszące chorobom nowotworowym,
  • bóle umiarkowane i silne (w połączeniu z opioidami),
  • bóle o umiarkowanym nasileniu, zwłaszcza w okresie pooperacyjnym (w krótkotrwałym leczeniu).

 Nie należy go stosować u osób niedożywionych, odwodnionych, z ciężką niewydolnością wątroby, nadmiernie spożywających alkohol. Należy pamiętać, że w przypadku ciężkiej niewydolności nerek (klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min) dawki powinny być zmniejszone, a odstęp między podawanymi dawkami wydłużony.

Paracetamol jest składnikiem wielu preparatów złożonych stosowanych w leczeniu objawów przeziębienia i grypy, dlatego wydając więcej niż jeden lek z paracetamolem trzeba szczególnie uważać by pacjent nie przekroczył łącznie maksymalnej dobowej dawki 4 g, a w leczeniu długotrwałym – 2,6g. 

Preparaty z paracetamolem dostępne w aptekach

Do wyboru w aptece mamy preparaty w postaci:

  1. czopków (Efferalgan, Paracetamol Hasco, Paracetamol Farmina) w dawkach 50, 80, 125, 150, 250, 300, 500 mg,
  2. zawiesin doustnych (Calpol, Paracetamol Hasco)  w dawce 24, 40 i 50 mg/ml,
  3. syropów (Paracetamol Galena) w dawce 24 mg/ml),
  4. granulatów (Apap Junior) w dawce 250 mg,
  5. kropli doustnych (Pedicetamol) z dołączoną strzykawką i kroplomierzem w dawce 100 mg/ml,
  6. tabletek powlekanych i musujących (Apap, Paracetamol Hasco) w dawce 300 i 500 mg.

Dawkowanie paracetamolu u dorosłych

Dawkowanie paracetamolu u dorosłych przedstawia poniższa tabela:[2]Drugs.com: Acetaminophen Dosage [dostęp: 30.12.2017]

 Podanie lekuDawka jednorazowaDawka dobowa
Dawka maksymalna1000 mg w odstępie minimalnie co 4 h4000 mg  
(*przy stosowaniu przez kilka dni 2,5 g).
Przeciwgorączkowo
Przeciwbólowo
(p.o.)
(p.r.)
300–500 mg co 3 h
300–600 mg co 4 h
500–1000 mg co 6 h
do 4000 mg  
Przeciwgorączkowo
Przeciwbólowo
(i.v.)m.c. <50 kg: 15 mg/kg m.c.
m.c. >50 kg: 1000 mg
60 mg/kg m.c.
do 4000 mg  
W bólach przewlekłych(p.o.)500–750 mg co 4–6 hdo 4000 mg
W bólach nowotworowych(p.o.)max do 10 mg/kg m.c. co 4 h* do 4000 mg

*często w skojarzeniu z innymi lekami przeciwbólowymi, u chorych z zaawansowaną chorobą nowotworową, kacheksją nowotworową, w podeszłym wieku maksymalne dawki leku powinny być o 50% niższe.

Podczas dobierania dawki paracetamolu dla osoby dorosłej pamiętajmy, że u osób ważących więcej niż 50 kg skuteczna okazać się może dopiero wyższa jednorazowa dawka paracetamolu (1000 mg), a nie 500 mg. 

Czytaj też:
Dawkowanie syropów bez recepty [tabela]

Dawkowanie paracetamolu u dzieci w zależności od masy ciała i wieku

U dzieci stosuje się najczęściej jednorazową dawkę 10-15 mg/kg m.c., co 4-6 godzin. Dawka dobowa wynosi 60 mg/kg m.c. 

Wybór preparatu z paracetamolem dla dzieci poniżej 12 roku życia powinien być dostosowany pod względem dawki i formy leku do masy ciała lub, jeśli to niemożliwe, do wieku dziecka. 

Dawkowanie paracetamolu u dzieci przedstawia poniższa tabela:[3]ChPL Paracetamol Hasco czopki[4]ChPL Calpol[5]ChPL Calpol 6 Plus[6]Drugs.com: Acetaminophen Dosage [dostęp: 30.12.2017][7]Medycyna Praktyczna: Paracetamol [dostęp 12.04.2018]

wiek masa ciała dawka jednorazowa (p.o.)dawka jednorazowa (p.r.) postać leku
<3 msc2.7 - 5kg40 mg
nie częściej niż co 4 h
50 mgczopki 50 mg (Paracetamol Farmina)
krople doustne 100 mg/ml (Pedicetamol)
3 - 6 msc5 - 6,5kg60 mg
nie częściej niż co 4 h, max 4 razy na dobę
50 - 80 mgzaw. doustna 24 mg/ml (Calpol),
zaw. doustna 40 mg/ml (Apap dla dzieci forte),
syrop 24 mg/ml (Paracetamol Galena),
czopki 50 mg (Paracetamol Farmina)
krople doustne 100 mg/ml (Pedicetamol)
7 - 12 msc6,5 - 8kg60 - 120 mg
nie częściej niż co 4 h, max 4 x na dobę
80 mgzaw. doustna 24 mg/ml (Calpol),
zaw. doustna 40 mg/ml (Apap dla dzieci Forte) (Apap dla dzieci forte),
syrop 24 mg/ml (Paracetamol Hasco),
czopki 80mg (Efferalgan),
krople doustne 100 mg/ml (Pedicetamol)
12 - 24 msc8 - 11kg120 mg nie częściej niż co 4 h, max. 4 x na dobę80 - 125 mg
nie częściej niż co 4 h, max 4 x na dobę
zaw. doustna 24 mg/ml (Calpol),
zaw. doustna 40 mg/ml (Apap dla dzieci Forte),
syrop 24 mg/ml (Paracetamol Galena),
czopki 80, 125mg (Efferalgan),
krople doustne 100 mg/ml (Pedicetamol)
2 - 3 r.ż.11 - 16,5 kg120 - 180 mg nie częściej niż co 4 h, max. 4 x na dobę125 mg
nie częściej niż co 4 h, max 4 x na dobę
zaw. doustna 24 mg/ml (Calpol),
zaw. doustna 40 mg/ml (APAP dla dzieci FORTE),
syrop 24 mg/ml (Paracetamol Galena)
czopki 125mg (Efferalgan)
krople doustne 100 mg/ml (Pedicetamol)
4 - 6 r.ż.16.5 - 22 kg240 mg; max. 4 x na dobę125 - 250 mg
nie częściej niż co 4 h, max 4 x na dobę
zaw. doustna 24 mg/ml (Calpol),
zaw. doustna 40 mg/ml (APAP dla dzieci FORTE),
syrop 24 mg/ml (Paracetamol Galena)
czopki 125, 250 mg (Paracetamol Aflofarm)
granulat 250 mg (Apap Junior),
7 - 8 r.ż.22 - 27 kg250 mg, nie częściej niż co 4 h, max 4 x na dobę250 mg
nie częściej niż co 4 h, max 4 x na dobę
zaw. doustna 40 mg/ml (Apap dla dzieci Forte),
zaw. doustna 50 mg/ml (Calpol 6 Plus)
syrop 24 mg/ml (Paracetamol Galena),
czopki 250 mg, 300 mg (Efferalgan),
granulat 250 mg (Apap Junior),
tabletki 300 mg (Acenol)
9 - 10 r.ż.27 - 33kg325 mg nie częściej niż co 4 h, nie częściej niż 4 x na dobę250 - 500 mg
nie częściej niż co 4 h, max 4 x na dobę
zaw. doustna 40 mg/ml( Apap dla dzieci forte),
zaw. doustna 50 mg/ml (Calpol 6 Plus)
syrop 24 mg/ml (Paracetamol Galena),
czopki 250, 300, 500 mg (Efferalgan),
granulat 250 mg (Apap Junior),
tabletki 300 mg (Acenol)
10 - 12 r.ż.33 - 43kg500 mg, nie częściej niż co 4 h, max. 4 x na dobę500 mg
nie częściej niż co 4 h, max 4 x na dobę
zaw. doustna 40 mg/ml (Apap dla dzieci Forte),
zaw. doustna 50 mg/ml(Calpol 6 Plus)
syrop 24 mg/ml (Paracetamol Galena),
czopki 500 mg (Efferalgan),
tabletki 500 mg (Apap)
> 12 r.ż.500 - 1000 mg500 mg
nie częściej niż co 4 h, max 4 x na dobę
wszystkie dostępne formy
>50kg1000 mgwszystkie dostępne formy

mgr farm. Alicja Cieślar

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego UJ CM. W czasie studiów członkini Koła Opieki Farmaceutycznej. Odbywała staż w Aptece u Farmaceutów (AuF) w roku 2016/17 pracując m.in. przy cyklu Notatki stażysty.

[artykuły]

mgr farm. Magdalena Pelczarska

Redaktor Prowadząca portalu opieka.farm. Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego UM w Lublinie. Magister farmacji w Aptece u Farmaceutów (AuF).

[artykuły] [nawiąż kontakt]

Cytuj ten artykuł jako:
Alicja Cieślar, i in.: Dawkowanie paracetamolu, Portal opieka.farm (https://opieka.farm/opracowania/dawkowanie-paracetamolu/) [dostęp: 19 czerwca 2019]

Źródła:   [ + ]

Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Powiązane opracowania:

Ten temat zawiera 4 odpowiedzi, ma 4 głosy, i został ostatnio zaktualizowany przez  Tomasz Rodacki 6 miesiące, 2 tygodnie temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #34236 Punkty: 0

    Alicja Cieślar mgr farm.
    66 pkt.

    Paracetamol to jeden z najczęściej stosowanych leków przeciwbólowych. Nie uszkadza błony śluzowej żołądka ani nie podnosi ciśnienia krwi, dlatego może być stosowany jako alternatywa do NLPZ u pacjentów z chorobą wrzodową lub nadciśnieniem. Jako lek przeciwbólowy zalecany jest również w astmie aspirynowej.

    (…)

    [Czytaj cały artykuł tu: Dawkowanie paracetamolu]

    Zapraszam do dyskusji.

  • #45727 Punkty: 1

    Sylwia Bielawiec mgr farm.
    51 pkt.

    Jak myślicie – jak szybko wchłania się paracetamol z czopków? Pytanie pojawiło się w mojej głowie po tym, jak synek 2 minuty po podaniu czopka zrobił kupkę. Podobno to częsta reakcja na aplikację. Czopek rozpuścił się na pewno, ale co z substancją?

    1 użytkownik uznał wpis za pomocny.
  • #45814 Punkty: 5

    Tomasz Rodacki mgr farm.
    53 pkt.

    “Działanie lecznicze paracetamolu podanego doustnie występuje po 15-30 minutach w zależności od zastosowanej postaci farmaceutycznej leku. Stosując paracetamol w postaci czopków doodbytniczych, należy pamiętać, że jego biodostępność po takim podaniu może być nawet o 50% mniejsza niż po podaniu doustnym. Czas osiągnięcia stężenia maksymalnego w surowicy (tmax), od którego zależy działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, wynosi 1-4 h. Biodostępność i szybkość wchłaniania paracetamolu podanego w postaci czopków zależy od wielu czynników: dawki i wielkości czopka (im są mniejsze, tym większa jest biodostępność), rodzaju podłoża (im większa lipofilność podłoża, tym większa biodostępność i szybsze działanie leku), a także od stopnia unaczynienia odbytnicy.”

    https://podyplomie.pl/pediatria/14788,jak-bezpiecznie-i-skutecznie-stosowac-paracetamol

    Z powyższego wynika również, że preferowaną drogą podania paracetamolu jest podanie doustne (wyższa  biodostępność oraz szybsze wchłanianie). Podanie w postaci czopka rezerwujemy na szczególne przypadki jak np. wymioty czy ulewanie.

    5 użytkowników uznało wpis za pomocny.
    • #45858 Punkty: 4

      Arkadiusz Dodot mgr farm.
      170 pkt.

      I po raz kolejny kłania się temat rekomendowania leków przez pielęgniarki po szczepieniu. Była już mowa o Altacecie [tutaj]. Zacytuję z pamięci: W razie gorączki proszę podać paracetamol w czopkach. Mając na uwadze

      Z powyższego wynika również, że preferowaną drogą podania paracetamolu jest podanie doustne (wyższa biodostępność oraz szybsze wchłanianie). Podanie w postaci czopka rezerwujemy na szczególne przypadki jak np. wymioty czy ulewanie.

      zastanawia mnie jeszcze jeden fakt: czy tylko mnie podanie doustne niemowlakowi nie sprawiało większych problemów, a podanie czopka graniczyło z cudem?

      4 użytkowników uznało wpis za pomocny.
    • #45860 Punkty: 4

      Tomasz Rodacki mgr farm.
      53 pkt.

      Ja osobiście też nie miałem problemów z “syropkami”, ale dzieci są różne..:)

      Inną zaletą podania doustnego jest możliwość dokładnego dopasowania dawki do wagi pacjenta(odpowiednia ilość zawiesiny). Dawkę w czopkach trzeba dobrać indywidualnie (niepodzielna postać leku).  W literaturze często rekomendowane dawki doodbytnicze  są wyższe niż dawki doustne. Niestety sporo polskich ulotek czopków ma dawkowanie zaniżone, co powoduje że paracetamol może być lekiem “nieskutecznym”.

      4 użytkowników uznało wpis za pomocny.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

Nasze projekty
Partnerzy Pilotażu Opieki Farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Lekowy Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Domowej Apteczki Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usług Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usług Pilotaż opieki farmaceutycznej