Punkty apteczne miałyby wydawać sertralinę i olanzapinę. Petycja trafiła z GIF do Ministerstwa Zdrowia

Główny Inspektorat Farmaceutyczny opublikował petycję o rozszerzenie wykazu substancji czynnych, które mogą wchodzić w skład produktów leczniczych dopuszczonych do obrotu w punktach aptecznych. Pismo nosi datę 31 lipca 2026 r., a inspektorat 3 sierpnia 2026 r. przekazał je Ministrowi Zdrowia na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o petycjach, czyli według właściwości – wykaz określa rozporządzenie ministra, nie inspekcja.¹

Autor petycji wnosi o dopisanie do wykazu dwunastu substancji:

• przeciwdepresyjne i przeciwlękowe: sertralina, wenlafaksyna, trazodon, opipramol
• przeciwpsychotyczne: kwetiapina, olanzapina, rysperydon
• analogi GLP-1: semaglutyd, dulaglutyd, liraglutyd
• w profilaktyce migreny: fremanezumab
• miejscowo w atopowym zapaleniu skóry: pimekrolimus

Nieobecność większości z nich w wykazie nie jest przeoczeniem, lecz skutkiem kryteriów zapisanych w rozporządzeniu. Do obrotu w punkcie aptecznym dopuszczone są produkty OTC albo Rp, ale wykaz wyłącza produkty zawierające substancje psychotropowe z grupy terapeutycznej N05 oraz substancje psychoanaleptyczne z grupy N06 klasyfikacji ATC, a w tych grupach dopuszcza tylko cztery substancje wymienione z nazwy: duloksetynę, hydroksyzynę, piracetam i winpocetynę.² Leki przeciwdepresyjne i przeciwpsychotyczne z petycji mieszczą się właśnie w tych dwóch grupach, więc ich dopisanie wymagałoby wyjątku analogicznego do tej czwórki, a nie samego rozszerzenia tabeli.

Drugie ograniczenie dotyczy postaci. Wykaz wyłącza produkty do podawania pozajelitowego, w tym roztwory i zawiesiny do wstrzykiwań podskórnych, z zastrzeżeniem zamkniętej listy wyjątków, na której są między innymi insulina, adrenalina i szczepionki, a także jednoskładnikowe preparaty heparyn drobnocząsteczkowych.² Wyłączone są też produkty zawierające substancje z wykazu A (venena) Farmakopei Polskiej, o ile nie mają kategorii OTC – i do tego kryterium odwołuje się sama petycja. O tym, jak granice uprawnień technika farmaceutycznego przy lekach z wykazu A bywają rozstrzygane w sporze z płatnikiem, pisaliśmy w tekście Technik farmaceutyczny a leki bardzo silnie działające. Sąd uznał, że NFZ nie miał podstaw do żądania zwrotu refundacji.

Jedna pozycja z listy petycji jest w wykazie już dziś. Zgodnie z rozporządzeniem wykaz substancji czynnych dla punktów aptecznych dzieli się na trzy tabele, z których tabela nr 1 obejmuje substancje czynne mogące występować w postaci różnych soli, izomerów, estrów i eterów, a semaglutyd figuruje w niej pod pozycją 634a.² Praktycznie oznacza to, że punkt apteczny może prowadzić obrót produktami z semaglutydem w postaci doustnej, bo postaci do wstrzykiwań podskórnych pozostają wyłączone opisanym wyżej kryterium. Pozostałych jedenastu substancji z petycji w tabeli nr 1 nie ma.

Uzasadnienie petycji opiera się na dwóch argumentach. Pierwszy dotyczy personelu: jak ujął to autor pisma, wymienione substancje nie są ujęte w wykazie A, ich wydawanie nie jest zastrzeżone dla farmaceutów, a technik farmaceutyczny może samodzielnie wydawać zawierające je leki w aptece ogólnodostępnej, więc pomijanie ich w punktach aptecznych autor uznaje za niezrozumiałe. Drugi argument jest geograficzny. Liczba aptek w Polsce spada, a na terenach wiejskich punkt apteczny bywa jedynym miejscem, gdzie pacjent zrealizuje receptę w swojej okolicy. Rozszerzenie wykazu miałoby zdaniem autora zmniejszyć nierówności w dostępie do leczenia i pomóc w utrzymaniu ciągłości terapii.¹

Petycja jest wnioskiem, nie zmianą przepisów. Rozszerzenie wykazu wymagałoby nowelizacji rozporządzenia Ministra Zdrowia, a resort nie przedstawił dotąd stanowiska w tej sprawie. Opublikowany dokument nie ujawnia autora petycji – widnieje pod nim wyłącznie adnotacja o podpisie elektronicznym.